Hierbij een aantal bijdragen die ik gedeeld heb via LinkedIn of mijn facebookpagina jeBasiscoaching
Afgelopen week naar een lezing van Manu Keirse geweest, een grootheid in rouw. Ik heb hem vaker gehoord en ik heb boeken van hem. Toch hoor ik telkens weer dingen die mij aan het nadenken zetten. Zoals: Schuldgevoelens worden als een ingewikkelde emotie gezien. Hij vertaalt het als verantwoordelijkheidsgevoel en liefde, waardoor schuldgevoel naar boven komt.Zeg niet tegen mensen dat ze zich niet schuldig mogen voelen, omdat ze het niet zijn, maar laat ze vertellen wat ze op hun hart hebben, al is het 20 keer hetzelfde verhaal. Zo kan het schuldgevoel het lichaam uit en wordt het verwerkt. Ze voelen zich schuldig, maar zijn het niet. Een essentieel verschil. Er zijn 2 soorten verwerken, de ene mens uit zijn emoties, de ander praat er niet over, maar gaat dingen doen. Voor beide een passende manier. Verplicht mensen die niet willen praten tot praten, heb er respect voor en geef warmte en blijf de warmte en aandacht geven. Ga geen oplossingen aandragen, maar wees aanwezig en luister. En luister. En luister. Wat ik mooi vond is dat hij aangeeft dat als iemand overlijdt, iemand van de buitenwereld naar de herinneringen in het
*Ben of was je weduwe?
Ik sprak vorige week met een bijzondere man van midden 80 jaar. Hij is nu bijna 2 jaar weduwnaar. Ik vertelde dat ik mijn vriend 9 jaar geleden verloren ben. En dat ik ook weer samenwoon met mijn huidige vriend.Toen zei hij: “Jij was weduwe”. Ik moest er om glimlachen en ik ging er over nadenken. Ben ik weduwe of was ik weduwe?Ben ik dan weduwe-af, omdat ik een nieuwe relatie hebt?
Geen idee of daar ‘regels’ over zijn.Voor mijn gevoel blijf ik weduwe, want mijn overleden vriend zal altijd een plekje in mijn hart houden en het rouwproces is blijvend (milder, maar blijvend)
Hoe zie jij dat?
*Afgelopen 2 september heb ik i.s.m. indebuurt033 #sytske stoop, interaktcontour en hersenletsel.nl een avond over rouw bij levend verlies gegeven. Er waren 38 aanmeldingen. Best veel en dat maakte het spannend, maar later bedacht ik mij dat het niet uitmaakt hoeveel ogen mij aankijken, hetgeen ik wil vertellen blijft hetzelfde. En blijkbaar leeft het onderwerp.
Ik had een PowerPoint presentatie gemaakt, daar ging ik ook over twijfelen, want dat komt wat zakelijk over, terwijl dat niet mijn stijl is. En ik ben een halve digibeet, hahaha. Mensen gaven terug dat ze dat heel prettig vonden, omdat het overzichtelijk is en alleen een verhaal beklijft niet altijd (bij mensen met NAH). Daarnaast kan de presentatie naar iedereen gestuurd worden, zodat ze het terug kunnen lezen.
Het was weer een heel bijzondere avond. Mensen kwamen in de pauze bij mij langs om mij te bedanken voor de herkenning, erkenning en de helderheid van mijn verhaal. Maar ook de kwetsbaarheid die ik zelf mee geef door mijn ervaring als mantelzorger.Ik heb veel van hen geleerd, ik heb nog een emotie toegevoegd in de presentatie: onmacht. Die kwam naar voren toen we na de pauze in groepjes uit elkaar gingen. Ik hoop nog veel van zulke avonden te mogen geven, want ik vind dat iedereen die te maken heeft met levend verlies daar kennis van en begrip en erkenning voor mag krijgen, waardoor ze zichzelf leren begrijpen en zacht(er) voor zichzelf mogen zijn. PS uiteindelijk zou het mooi zijn als deze avonden niet meer nodig zijn, omdat iedereen het kent.
*Rouwtraject, zware kost?!
Er wordt vaak gedacht dat het ellenlange zware trajecten te zijn. Maar ikzie vaak dat het lucht geeft. Dat de coachee soms zelfs weer letterlijklucht krijgt, gaat ademhalen.Het gaat erom dat de coachee zijn leven weer op de rit krijgt.Door de rouw is de stabiliteit weggevallen en is de coachee uit balans. Somsis het nodig om eerst wat stabieler te worden (rust in lijf en hoofd) voorer aan de daadwerkelijke rouw gewerkt kan worden.Rouw is ook een persoonlijk ontwikkelingstraject, waarbij een brug ontstaat tussen de rouw en persoonlijke ontwikkeling. De coachee leert zichzelf door de rouw beter kennen en leert wat hij echt wil en belangrijk vindt in het leven.Rouw geeft een echte pas op de plaats. Om daarna de stappen vooruit te makenen om het leven weer te omarmen.
Tijdens een traject zet ik de coachee weer terug in zijn kracht d.m.v.gesprekken (wandelend, vanuit mijn praktijkruimte of bij iemand thuis),oefeningen, inzichten en theorie. Ik werk vanuit verbinding en betrokkenheid.
*Vorige week naar een studiedag van Grief Academy geweest. Bijscholing is ook belangrijk.
Manu Keirse, grootheid in rouw, was als spreker aanwezig. Wat een inspirerende man is dat!
Wat mij raakte was de vraag ‘wie ben ik dankzij….’ i.p.v ‘wie ben ik zonder….’ Negen jaar na het overlijden van mijn vriend, werd ik weer overvallen door emoties. Het kan nog steeds! En ze mogen er zijn.Waardoor raakte deze zin mij? Omdat er gekeken wordt naar het positieve en waar je kracht uit kunt halen.In rouw verlies je vaak je kracht en dan het is het fijn om ook de goede kanten te ontdekken.
Ps. Ik mag dankzij mijn overleden vriend voor mezelf kiezen, out of the box denken, genieten van het kleine en het leven leven.
*Afgelopen week een tweedaagse cursus ‘Systemisch werk bij rouw en verlies’ gevolgd bij Zonnevlecht Opleidingen.Het waren twee bijzondere en leerzame dagen. Ik heb veel geleerd over opstellingen en over mijzelf.Ik leer met meest als ik zelf ervaar wat een opstelling/sessie doet.Ik dacht dat ik het verlies van mijn vriend doorleefd had, maar onbewust zat er nog verdriet en onmacht, die tijdens de sessie naar boven kwamen. Ik was daarna opgelucht dat het eruit mocht komen, het voelde zelfs verlossend.Maar wat is systemisch coachen nou eigenlijk…. Het gaat erom dat iedereen een plek heeft, dat iedereen erbij hoort en er mag zijn. Je plek heeft niet alleen te maken met jouzelf, maar ook met je familiesysteem en sociale netwerk waar je je in bevindt. Door rouw kan jouw plek veranderd zijn, waardoor je zoekende bent. Tijdens een sessie wordt gekeken waar jouw plek nu is en waar je naar toe wil. Het is helpend, helend en inzicht gevend.
* Eindelijk vakantie. Fijn! Toch?!
De vakantietijd is aangebroken. Voor velen iets om naar uit te kijken, maar niet voor iedereen. Ik was met mijn vriend op motorvakantie in Engeland. In ieder geval nog 1x op vakantie naar ‘t buitenland. Is het de laatste keer? Gaat ‘t qua gezondheid nog wel drie weken op de motor lukken?We hebben genoten in Engeland. Ja, want genieten moet! Het kan de laatste keer zijn! Ook voor mijn vriend wil ik nog heel erg genieten, voor hij te ziek wordt en overlijdt.We zijn op vakantie, dus geen verdriet.Maar onderweg werd ik heel onrustig, boos, verdrietig en alles moest eruit. Onbezorgd genieten was toch niet zo makkelijk. Want, dit kan de laatste keer zijn, we leefden voor vakanties, hoe gaat ons leven verder, welke hobbels hebben we nog voor ons, hoe lang blijft hij goed genoeg om dingen te kunnen doen, hoe lang duurt zijn leven nog, hoe….. Dit is een stukje uit mijn leven, maar ik hoor partners vaak dezelfde zorgen hebben.Je wilt zo graag genieten van de (mogelijk) laatste vakantie. Maar ondertussen ratelt het hoofd door. En ‘t gevoel, dat stoppen we maar even weg. Vaak realiseren partners zich niet dat ze al in een rouwproces zitten. Want…de geliefde is er toch nog? Is rouw bij levend verlies uitgelegd, weten ze van het bestaan? Weten ze dat het een blijvende rouw is, waar wel aan te werken is, maar die niet weg gaat? Weten ze dat ze niet alles leuk hoeven te vinden, dat ze radeloos en verdrietig mogen zijn?
*Wat is rouw bij levend verlies?
De definitie luidt:Levend verlies is levenslange rouw die je ervaart wanneer jijzelf of je naaste getroffen wordt door een chronische ziekte of beperking Vooral het woord ‘levenslange’ onderscheid zich van ‘normale’ rouw. Het gaat om ‘jezelf of je naaste’Het gaat om rouw die niet af te ronden is. Maar als dat zo is, wat is er dan aan te doen? Of moet je het lijdzaam ondergaan en doorgaan?Wat in ieder geval helpt is een luisterend oor (echt luisteren), herkenning en erkenning geven.Bij een thema-avond die ik heb gegeven rondom rouw bij levend verlies, kreeg ik terug dat het inzicht heeft gegeven. Dat men nu begrijpt wat er gebeurt bij hen, dat het gevoel dat men heeft niet vreemd is en erbij hoort. Het gevoel mag er zijn. De omgeving begrijpt het vaak niet, want de partner is er toch nog? Daarbij gaan ze volledig voorbij aan de strijd waar de rouwende in zit. De rouwende had de toekomst zo anders gezien, gehoopt nog van alles te gaan doen, genieten van wat er in het leven is.In ieder geval geen toekomst waarbij ze bezig zijn met zorgen maken om, zorgen voor de ander, zorgen hebben over de toekomst, zorgen maken als je er straks toch alleen voor staat, zorgen hebben…………Iedereen weet dat het leven niet alleen een makkelijk weg kent, maar eerlijk gezegd kan levend verlies een nogal hobbelige weg zijn. Het is fietsen in de storm met wind tegen en soms heb je de wind mee, waarbij er elke keer gekeken wordt wanneer je voor de ander kiest en wanneer voor jezelf. Vragen die gesteld kunnen worden zijn: Durf je wel voor jezelf te kiezen, lukt het, mag het van jezelf en de omgeving, welke oordelen zijn er, wat heb je meegekregen qua normen en waarden, wat speelt er onbewust mee?Wie ben jij nog in die relatie? De partner, verzorger, zeurpiet, zorgenhoofd, mopperkont, optimist alles wegwuivend, zorgen niet serieus nemend.Durf je nog te kijken wie jij bent en wat jij nodig hebt? Of vind je het egoïstisch dat je dat doet. Want…jij bent toch niet ziek? Ik ken deze weg door de ziekte van mijn vriend. Een hobbelig pad, waar een luisterend oor, begrip, niet oordelen of oplossingen hard nodig waren.
Kun je hier begeleiding bij gebruiken, neem gerust contact met mij op.
*Thema avond rouw bij levend verlies:Ik heb vorige week een thema-avond verzorgd over rouw bij levend verlies voor Indebuuurt033.Het rouwproces bij levend verlies verloopt op een aantal punten anders dan rouw na overlijden.Ik heb eerst de theorie uitgelegd, het verschil tussen een ‘normaal’ rouwproces en hoe het verloopt bij levend verlies. Daarbij ook de invloed van je omgeving mee genomen. En heel belangrijk, hoe kun je, ondanks de rouw, regie voeren en keuzes maken.Vervolgens een paar stellingen met elkaar doorgenomen. Mooi hoe het gesprek al op gang kwam.Na de pauze zijn we, in groepjes, met elkaar in gesprek gegaan rondom een paar thema’s.Het was een mooie avond, mede door de openheid van de mantelzorgers die aanwezig waren.Zij gaven mij o.a. terug dat de theorie veel duidelijkheid heeft gegeven.Indebuurt033/Sytske en Heleen, dank jullie voor de goede samenwerking!!
*Start mantelzorggroep/ partnergroep:
In april start ik een mantelzorggroep voor partners van wie de partner op jonge leeftijd dementie heeft gekregen.Doordat ik verhuisd ben en nu een mooie ruimte heb, kan ik deze groep starten. Hoe mooi is dat?! Even ingaan op het woord mantelzorger. Ik heb altijd een hekel aan het woord gehad. Ik was jaren geleden partner van mijn ernstig zieke vriend. Of nee, zo heet het niet, ik was mantelzorger. Het voelt zo zakelijk. Dat is het ook, naar mijn idee. Want er is een woord gegeven aan de zware (en mooie) zorg voor je partner. Het voordeel van het woord mantelzorger is, dat er ondersteuning vanuit een gemeente/ werk/ overheid is. Dat is heel belangrijk!Alleen de emotie die erbij hoort, wordt niet mee genomen. Menselijk en emotioneel gezien, bleef ik partner i.p.v. mantelzorger. Dit realiserend ga ik de eerste bijeenkomst de naam mantelzorggroep JMD, veranderen naar partnergroep. Het gaat erom dat je als partner behoefte hebt om anderen te ontmoeten die in hetzelfde schuitje zitten, ervaringen kunt delen die een ander begrijpt en van elkaar kunt leren.Vanuit emotie en niet vanuit zakelijk oogpunt.Hoe mooi is het, dat ik (iets) kan bijdragen aan dit emotionele proces. Ik kan deze groep opstarten mede dankzij de samenwerking met met #Miranda Beekelaar, #Sandra Voskuilen, #Sytske Stoop /#indebuurt033 en #Sigma. Dank allen daarvoor!